piraterij

Het Auteursrecht en Naburig Recht beschermt makers van werken (bijvoorbeeld muziek, films, teksten) en zorgt ervoor dat zij deze kunnen (laten) exploiteren. Hoewel creatieve producties niet altijd tastbaar zijn, is hierbij toch sprake van eigendom: intellectueel eigendom. De maker van een werk is in principe de enige die mag bepalen wat er met zijn eigendom gebeurt. Volgens artikel 1 van de Auteurswet heeft de auteursrechthebbende de uitsluitende bevoegdheid zijn werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Derden mogen dit slechts met zijn voorafgaande toestemming doen, tenzij het gebruik valt onder de bij de wet gestelde beperkingen (uitzonderingen) van het auteursrecht, zoals kopiëren voor eigen gebruik of openbaar maken in de besloten kring.

Verveelvoudigen en openbaar maken

Het auteursrecht geeft de maker van een werk (bijvoorbeeld een muziekstuk, een film of een computerspel) het recht dat werk tegen betaling uit te baten. Twee centrale begrippen binnen het auteursrecht (en naburig recht) geven aan welke handelingen zijn voorbehouden aan de maker: verveelvoudigen en openbaarmaken. Verveelvoudigen is het maken van exemplaren (kopieën) of bijvoorbeeld het kopiëren van digitale bestanden (up- en downloaden). Openbaarmaken is het verspreiden van werken: verhandelen, weggeven, ruilen, of in het openbaar vertonen of ten gehore brengen. Zonder toestemming van de rechthebbende mogen zijn werken niet worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt. Auteursrecht is dus ook een verbodsrecht. Voor het geven van toestemming (een licentie) aan exploitanten van muziek, film en computerspellen kan de maker geld (royalties) vragen. De exploitanten verdienen op hun beurt geld door het werk tegen betaling te verspreiden, door er bijvoorbeeld dvd’s of downloads van te verkopen.

Piraterij: zonder toestemming verveelvoudigen en openbaar maken

Piraterij is het zonder toestemming van de maker verveelvoudigen en/of openbaar maken van diens werk. Makers en exploitanten lijden schade door piraterij, want er valt minder te verdienen als het werk tegen veel lagere prijzen door piraten wordt verkocht of zelfs gratis op het Internet wordt weggegeven. Piraten dragen geen royalties af aan makers en exploitanten en schaden zo de creatieve industrie. Daarom wordt piraterij actief bestreden door zowel de rechthebbenden (makers, artiesten en exploitanten) als de overheid.

Het is van belang om in te zien dat het bij piraterij niet om de dragers zelf gaat, maar om de inhoud ervan: de creatieve producties. Het argument dat cd’s of dvd’s te duur zijn omdat de productiekosten van een schijfje slechts enkele centen kost gaat dus niet op. Aan een gemiddelde speelfilm werken al gauw een paar honderd mensen en aan een computerspel wordt door tientallen mensen soms wel een aantal jaren gewerkt. Al die arbeid wordt betaald via de exploitatie van de creatieve werken.